Özgür Çırak ile Söyleşi – Yavuz Yavuzer

Biz de Yarın Güleriz

 

Edebiyatın türleri arasında bir hiyerarşi varmış gibi bir algıya sahibiz. Önce öykü yazılır ve o yol sizi romana doğru götürür yanılgısı bir yerlerde hep saklı duruyor. Siz biyografik roman türünde yazan ve yakın zamanda üçüncü öykü kitabı çıkan bir yazar olarak bu yolculukta neler deneyimlediniz?

Romanla öykü arasında hiyerarşik bir yapı kurulmaya çalışıldığını bunu uzunluk ve kısalık üstünden yapıldığını görüyorum. Öykü romanın kısası veya tam tersi. Oysa roman biçimi de elverdiği için çok daha grift meselelerin anlatılabileceği bir yapı. Temsil misal bir karakterin baştan sona ulaşımını görebiliriz romanda, aynı durum öykü için pek mümkün değildir, öyküde karakter hazır verilir ve anlatıya hizmet edeceği yeri gösterilir. Zaman açısından da öykü daha dar alanları severken, romanla uzun bir yolculuğa çıkılabilir. Öykü boşluklarla kendini var eden bir türken romandaki boşluklar okurunu rahatsız eder. Ha keza öykü üslup açısından da daha oyunbaz bir türdür, romanda öykücü üslubunun bıkkınlık verebilmesi, iyi mizlenmemiş amatör bir konser kaydına benzeme riski vardır. Öykü ve roman arasındaki tek benzerliğin ikisinin hikâye anlatmak üzerine kurulu olduğu kanısındayım. Birinin diğerine üstünlüğünü yok sayıyorum. Mehmet Sait İmre şöyle demişti: Şairler öykü yazmak ister, öykü yazanlar roman, roman yazanlar şiir yazmak ister. Sanırım benim satır satır cevap vermeye uğraştığım şeyi, Mehmet Sait İmre bir çırpıda anlatmıştı. Çünkü şairler böyledir.

Biyografi türünde olmasa da kitapta tanıdık bir yazara denk geliyoruz: Cemil Kavukçu. Kitap Kapağı öyküsünün hikâyesini paylaşmak ister misiniz?

Mehmet Fırat Pürselim bir defa bana “Biz Cemil Kavukçu’nun paltosundan çıktık,” demişti, Gogol’un paltosundan çıktık klişesine nazire yaparak. Öykü yazan bir ustayı, bir öykünün içine koymak fikri çok eğlenceli gelmişti bana.

Hayatınızda gerçekleşen İstanbul-İzmir değişikliği sizi, çevrenizi ve edebi dünyanızı nasıl etkiledi?

İzmir maalesef kültürün taşrası. İzmir’e taşınmadan bunu dışarıdan görmek mümkün olmadı benim için. Lakin İzmir’de biz Zorba Kitabevi’ni kurarak kendi çeperimizi yaratmaya çalıştık, başarılı olduk mu zaman gösterecek. Vizontele’deki gibi kütüphanesiz köye kütüphane kurmak gibiydi. Ben İzmir’de olmaktan memnunum sanırım. İstanbul her gün insana bir milli piyango bileti veriyor ama hiç kazandırmayacak bir bilet bu. Lakin bu biletin varlığı da insanı mutlu ediyor. Biz İzmir’de işi şansa bırakmadık sanırım, Zorba Kitabevi sayesinde.

Sıcacık Bir Ev, Ormandan Gece Gelen ve Biz de Yarın Güleriz’i yazarken anlatım biçimi, kelimeleri/cümleleri kullanmadaki hareket alanınız veya karakterlerinizi detaylandırmanız açısından neler farklılaştı?

Sıcak Bir Ev ve Biz de Yarın Güleriz aynı kümede, Ormandan Gece Gelen farklı bir kümeye almak lazım. Ormandan Gece Gelen bir novella. Novellayı coşkuyla, öykü kitaplarını ise dura dinlene yazdım. Bir üslup yaratmaya çalışıyorum, kitaplarımı okuyan insanlar, üstünde adım yazmasa da bunu Özgür yazmış desin istiyorum, bunu başarıp başaramadığımı bilmiyorum. Umarım bir gün başarırım. Anadolu dilleri olanaklarıyla çok zengin, bir pota erimiş, birbirine karışmış birçok dille yazıyoruz aslında. Farsça, Arapça, Kürtçe, Rumca, Ermenice var bizim dilimizin içinde. Latin dillerden son yüzyılda giren sözcükleri ve alışkanlıkları da hesaba katarsak melez bir dil. Türkçenin ritmini, sesini duymak bir miktar irticali bir durum gibi geliyor bana. Bunun henüz matematiğini bulabilmiş değilim. Karanlık bir ormandan küçük bir el feneriyle geziyorum. Dilin yalın, gösterişli ve sade hallerini deniyorum. Uzun cümleler, kısa cümleler, devrik cümleler, kurallılar… Eksiltili cümleler, yansıma sesler… Türkçe büyüleyici bir dil.

Okur olmanın yarattığı bir konfor alanı var. Yazmak, ilk andan itibaren belli başlı sorumlulukları olan bir eylem. Konfor alanından çıkıp sorumluluk almaya iten, size ilk adımı attıran, yazma konusunda sizi kışkırtan faktörler neler oluyor?

Bizi kimse konfor alanımızdan çıkmaya zorlamadı. Yazamasaydık da çok bir şey değişmezdi son tahlilde, ben çok sıkıldığım için yazıyorum, başka hiçbir sebebim yok.

Çevrenizde ilk okumaları yapan, yazıp görüşlerini/eleştirilerini almak istediğiniz kişiler var mıdır? Varsa bu kişiler sizin yazma serüveninizi nasıl etkiledi?

Var elbette. İlk ve tek okuyucum Sevda’dır. Ama şimdi bir roman yazmaya çalışıyorum, taslakları sözüne güvendiğim bazı arkadaşlarımla paylaştım. Normalde paylaşmam, yalnızca Sevda okur. Sanırım roman yazmak, kötü bir roman yazmak diye düzelteyim, beni korkuttuğundan daha çok dostumla paylaştım. Ama belki yine kimseyle paylaşmam. Sevda hariç.

Biz de Yarın Güleriz’i çalışırken editörünüzün yönlendirmesi oldu mu? Bu yönlendirmeler sizi nasıl şekillendirdi?

Editörüm Emre Bayın. Emeğine saygım, bilgisine güvenim var. O bana bazı sorular sordu ben bazı yanıtlar verdim, orta bir yer bulduk. Sağ olsun var olsun.

Kitap içinde farklı öykülerde, aynı karakterlere rastlıyoruz. “Önce Ense”de karşılaştığımız Halil Abi (Berber Halil) “Ayna ve Ustura”da yeniden karşımıza çıkıyor. Birkaç sayfa önce Berber Halil’in “sıkıştırılan” kardeşinin daha sonra cenazesiyle başlıyoruz sonraki öyküye. Benzer durum; Lokantacı Cemal, Reco, Tepeüstü Cemil karakterleri ve Dev-Yolcuların kahvesi için de geçerli. Ayrı metinlerde aynı karakterlerin hayatına devam etmesi, hatırlanması; aynı mekânların farklı gözlerde yeniden görünmesi kitaba bir bütünlük kazandırmış. Bu durumu, metin devamlılığı ya da metinlerarasılık olarak değerlendirmek mümkün mü? Bilinçli bir çalışma mıydı yoksa kelimeler ve cümleler, kendiliğinden bu yola mı soktu sizi?

Sanırım buna metinlerarasılık denmez de birbirine bağlı öyküler diyelim. Son hikâyede hepsi bir yere bağlanıyor. Bence kitabın alameti farikası varsa bu fikirdir.

Kitap için ne tür dönüşler aldınız? Siz, özeleştiri yapacak olsanız, “kitapta şu daha iyi olabilirdi” diyebileceğiniz neler var?

Biz de Yarın Güleriz çıkalı bir ay oldu. İkinci baskıya giriyor şimdi. Kitabın akışından memnunum. Müspet eleştiriler alıyorum ama muhakkak menfi şeyler duyacağım. Şu daha iyi olabilirdi demek için bence erken. Metne yabancılaşabilmem için daha çok zaman belki iki üç yıla ihtiyacım var. Kendimi yazma üstüne ne kadar yetiştirebilirsem eksikleri o kadar görebilirim. Henüz kitabı yazan Özgür’le bugünkü Özgür arasında yazma yeteneği açısından ciddi bir değişim dönüşüm olduğunu düşünmüyor, yerimde saydığımı biliyorum.

Kendinizi yaratıcılık, konu belirleme, anlatım biçimi anlamında nasıl besliyorsunuz?

Sıradışı bir yöntemim yok aslında, okuyorum, izliyorum, geziyorum, yeni insanlarla tanışıyorum, eleştiriden korkmuyorum, hatalarımı seviyorum, beni besleyenler bunlar.

Yazı masasının başına geçmek önemli bir mesele. Nasıl başlıyor sizin süreciniz ve kendinizi yazma konusunda nasıl disipline ediyorsunuz?

Bu konu benim için başlı başına anksiyete kaynağı. İlkokul bire başlar gibi hissediyorum kendimi, yazmaya her oturduğumda. Bu kaygının temelinde disiplinli biri olmamamın ve yazmaya uzun aralar vermemin payı var. Daha disiplinli olsam daha az zorlanırdım herhalde. Ama yazmasam da çok mutsuz biri olup çıkıyorum. Bu sebeple olsa gerek yazıyorum. Mutlu olabilsem yazmazdım sanırım. Ama bu sözümü yazmak iyileştirir gibi okumayın lütfen. Yazmak iyileştirmez, aksine hasta eder, hayır hasta da etmez, yazmak kişiyi kendi metinleri üzerinden kendini bir kez da sorgulamaya teşvik eder. Yazmak budur benim için.

Yazma anlamında tıkandığınız durumlarda ya da dönemlerde o çıkmazdan nasıl kurtuluyorsunuz?

Bira ve votka derim. Kamu spotu: Kimseye tavsiye etmem bu yöntemi. Benim kişisel tercihim bu.

Başucu kitaplarınız, tekrar tekrar okuduğunuz yazar ve/veya kitaplar neler? Çağdaşlarınızdan kimleri okuyorsunuz?

Çağdaşlarımı okumaz mıyım, Türkçe yazıyorum, bu çağda yaşıyorum, başka yazarlar ne yazmış çok dikkatli bakarım. Senede 600 bandında öykü kitabı çıkıyor, romanları ve akademik – teorik metinleri hesaba dahil etmedim bile. Elbette bu nicel çoğunlukta birçok çağdaşımı da ihmal ediyorum, karınca kararınca takip ediyorum, kitapçı olmak da bu konuda bir avantaj sağlıyor. Başucu yazarlarım yok, ama birkaç kitap tavsiye edebilirim Malaparte’nin Kaputt’u, Sartre’ın Bulantı’sı, Yaşar Kemal’in Orta Direk üçlemesi. Brosch’un Büyülenme’si, Ferdinand Celine’in Gecenin Sonuna Yolculuk’u… Sabah kadar tavsiyede bulunabilirim… 

Benimle söyleştiğiniz için teşekkür ederim. Emeğiniz için minnetle…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Van’da genç yazarlara, “Fikirden Kurmacaya Bir Öykü Yaratmak” isimli bir atölye veren Serpil Canalan bu yolculuğunu “Bir Çizgili Defter Meselesi” yazısıyla kaleme aldı.

Bağlantı profilde.

@serpilcnln
...

Mehmet Can Şaşmaz, “Ceza” isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

Bağlantı profilde.

@mehmetcansasmaz
...

Ahmet Erkam Saraç, “Sakın Efsane Söyleme” isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

@aerkamsarac

Bağlantı profilde.
...

Oğuz Dinç, “Herkesin Derdi Kendine” isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

@oguzdinc_official

Bağlantı profilde.
...

Dilara Ulu, “İzafi Mesele” isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

@dileabag

Bağlantı profilde.
...

Mehmet Can Şaşmaz, “Ödül” isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

Bağlantı profilde.

@mehmetcansasmaz
...

Hatice Tosun, Duygu Terim’in “Aslında Her Şey Yolunda” kitabı üzerine yazdı.
Yazı İşleri’nde okuyabilirsiniz.

Bağlantı profilde.

@htc.tsn
@duyguterimm
@notoskitap
...

Patricia Engel’in “Aida” isimli öyküsü Zeynep Rade çevirisiyle Yazı Işleri’nde.

Link bağlantıda.

@patricia__engel @zeyneprade
...

Gizem Eroğlu, Sergey Arno’nun “Kapılar” isimli öyküsünü Yazı İşleri için çevirdi.

Bağlantı profilde.

@gizemm.eroglu
...

Taner Gülen, “Veçhe Farkı” isimli yeni denemesiyle Yazı İşleri’nde.

“Onca şahesere rağmen yazmayı sürdürürüz. Bir yere varmayacağını bildiğimiz bir devamlılığın eline bırakırız kendimizi. Eğer tersi geçerli olsaydı Shakespeare’den, Dostoyevski’den, Kafka’dan, Joyce’tan sonra hiç kimse kalem oynatmaya, tek bir laf etmeye kalkmazdı.”

Bağlantı profilde.
...

Yavuz Yavuzer, yakın zamanda Sel Yayınları’ndan yayımlanan “Âlemciler” isimli öykü kitabının yazarı Zafer Doruk ile söyleşti.

Link bioda.

@zaferdoruk421 @1yavuzyavuzer @selyayincilik
...

Lydia Davis’in yeni kitabı Our Strangers’tan kadınlığın aşamaları ve bir kız çocuğundan bir kadına dönüşmenin kafa karıştırıcılığı üstüne bir yazı, “Hayatımdaki Yeni Şeyler” Yazı Işleri’nde. Müge Oskay çevirdi.

Bağlantı profilde.

@mugeoskay
...

Deniz Büyükbozkırlı, “Yalnızlara Özel Menemen” isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

“Menemenimi sahanıyla televizyon karşısındaki sehpaya taşıyorum. Ekranda adamın biri atölyesinde eyer yaparken atının geçirdiği kazayı, bacağındaki yarayı anlatıyor. Dünyaya at olarak gelmek ister miydim? Sağlam bir çifte atıp dört nala kaçmak? Aklım hep başka yerde, hep yanlış yerde…”

Link profilde.

@denizaybozkir
...

Şenay Eroğlu Aksoy, Boşluğun Kıyısı isimli öyküsüyle Yazı İşleri’nde!

Bağlantı profilde.

@senay.eroglu.aksoy
...

Salihcan Sezer, Cemil Kavukçu’nun yeni kitabı “Gölgeli Muhabbetler” üzerine yazdı.
Yazı İşleri’nden okuyabilirsiniz.

Bağlantı profilde.

@monbey
@canyayinlari
...

Senem Balaban, Olive Senior’ın “Lolipop” isimli öyküsünü Yazı İşleri için çevirdi.

Bağlantı profilde. 📌

@sen_emba_laban
...

Fırat Yılmaz, “Bamyasker” isimli yeni öyküsüyle Yazı İşleri’nde.

“Bamyaskerler hepinize söylüyom. Düzgünce diziliverin bakalım şimdi. Sen büyük bamyasker! Senin görevin en son kurumak. Sen kuruyunca tüm hepiniz kuruyacak. Öyle gelip, toplucam sizi. Oldu mu? ... Oldu komutanım Samet Paşa!”

Link bioda.

@firatyilmaz12
...

Yakın zamanda YKY’den yayımlanan “Ustam Diyorum Öldü” adlı kitabının ardından Makbule Aras Eyvazi ile Yavuz Yavuzer söyleşti. Link bioda.

@arasmakbule @1yavuzyavuzer @yky_yayinlari
...

Zeynep Rade`nin çevirisiyle "Bir Biyografi Yazarına Mektuplar - Joyce Carol Oates" şimdi Yazı-İşleri`nde. Link profilde. 📌
@zeyneprade
#birbiyografiyazarınamektuplar
...

Gülcan Ayral, Erkan Karaaslan’ın “Kaplumbağalar Ölmesin” kitabı üzerine yazdı.
Yazı İşleri’nde okuyabilirsiniz.

Bağlantı profilde.

@erkan__karaaslan
@gulcanayral
@selyayincilik
...

Yazı İşleri


Künye

Yayın Yönetmeni

Murat Çelik


Yayın Kurulu

Duygu Değirmenci

Elif Yeşilkaya

Eris İnal

Fırat Yılmaz

Gülcan Ayral

Hatice Tosun

Müge Oskay

Salihcan Sezer

Tolga Esat Özkurt

Yavuz Yavuzer

İletişim

[email protected]

Press ESC to close